Thursday, November 23, 2000

The Battle of Arjuna! | Bhishma-Parva-Section-055

(Bhishmavadha Parva -13)


Sanjaya said, "When the forenoon of that day had passed away, O Bharata, and when the destruction of cars, elephants, steeds, foot-soldiers and horse-soldiers, proceeded on, the prince of Panchala engaged himself in battle with these three mighty car-warriors, viz., Drona's son, Salya, and the high-souled Kripa.

And the mighty heir of Panchala's king with many sharp shafts, slew the steeds of Drona's son that were celebrated over all the world. Deprived then of his animals, Drona's son quickly getting up on Salya's car, showered his shafts on the hair of the Panchala king.

And beholding Dhrishtadyumna engaged in battle with Drona's son, the son of Subhadra, O Bharata, quickly came up scattering his sharp arrows. And, O bull of Bharata's race, he pierced Salya with five and twenty, and Kripa with nine arrows, and Aswatthaman with eight. Drona's son, however, quickly pierced Arjuna's son with many winged arrows, and Salya pierced him with twelve, and Kripa with three sharp arrows.

Thy grandson Lakshmana then, beholding Subhadra's son engaged in battle, rushed at him, excited with rage. And the battle commenced between them. And the son of Duryodhana, excited with rage, pierced Subhadra's son with sharp shafts in that combat. And that (feat), O king, seemed highly wonderful.

The light-handed Abhimanyu then, O bull of Bharata's race, excited with rage, quickly pierced his cousin with five hundred arrows. Lakshmana also, with his shafts, then cut off his (cousin's) bow-staff at the middle, at which, O monarch, all the people sent forth a loud shout. Then that slayer of hostile heroes, the son of Subhadra, leaving aside that broken bow, took up another that was beautiful and tougher.[367] And thereupon those two bulls among men, thus engaged in combat and desirous of counteracting each other's feats, pierced each other with sharp shafts.

King Duryodhana then, O monarch, beholding his mighty son thus afflicted by thy grandson (Abhimanyu), proceeded to that spot. And when thy son turned (towards that spot), all the kings surrounded the son of Arjuna on every side with crowds of cars. Incapable of being defeated in battle and equal in prowess unto Krishna himself, that hero, O king, thus surrounded by those heroes, was not agitated in the least.

Then Dhananjaya, beholding Subhadra's son engaged in battle, rushed to that spot, excited with wrath, desirous of rescuing his own son. Thereupon the kings (on the Kuru side), headed by Bhishma and Drona and with cars, elephants and steeds, rushed impetuously at Savyasachin.

Then a thick earthly dust, suddenly raised by foot-soldiers and steeds and cars and cavalry troopers, covering the sky appeared on the view. And those thousands of elephants and hundreds of kings, when they came within reach of Arjuna's arrows, were all unable to make any further advance. And all creatures there set up loud wails, and the points of the compass became dark.

And then the transgression of the Kurus assumed a fierce and dreadful aspect as regards its consequences. Neither the welkin, nor the cardinal points of the compass nor the earth, nor the sun, could be distinguished, O best of men, in consequence of the arrows shot by Kiritin.[368]

And many were the elephants there deprived of the standards (on their backs), and many car-warriors also, deprived of their steeds. And some leaders of car divisions were seen wandering, having abandoned their cars. And other car-warriors, deprived of their cars, were seen to wander hither and thither, weapon in hand and their arms graced with Angadas. And riders of steeds abandoning their steeds and of elephants abandoning their elephants from fear of Arjuna, O king, fled away in all directions. And kings were seen felled or falling from cars and elephants and steeds in consequence of Arjuna's shafts.

And Arjuna, assuming a fierce countenance, cut off with his terrible shafts, the upraised arms of warriors, mace in grasp, and arms bearing swords, O king, or darts, or quivers, or shafts, or bows, or hooks, or standards, all over the field. And spiked maces broken in fragments, and mallets, O sire, and bearded darts, and short arrows, and swords also, in that battle, and sharp-edged battle-axes, and lances, O Bharata, and shields broken into pieces, and coats of mail also, O king,[369] and standards, and weapons of all kinds thrown away and umbrellas furnished with golden staves, and iron hooks also, O Bharata, and goads and whips, and traces also, O sire, were seen strewn over the field of battle in heaps.

There was no man in thy army, O sire, who could advance against the heroic Arjuna in battle. Whoever, O king, advanced against Pritha's son in battle, pierced by sharp shafts was despatched to the other world. When all these combatants of thine broke had fled away, Arjuna and Vasudeva blew their excellent conches.

Thy sire Devavrata then, beholding the (Kuru) host routed, smilingly addressed the heroic son of Bharadwaja in the battle and said, "This mighty and heroic son of Pandu, viz., Dhananjaya, accompanied by Krishna, is dealing with (our) troops as he alone is competent to deal with them. He is incapable of being vanquished in battle today by any means, judging by his form that we see now so like unto that of the Destroyer himself at the end of the Yuga. This vast host again (of ours) is incapable of being rallied. Behold, looking at one another, our troops are flying away. Yon Sun, robbing in every way the vision of the whole world, is about to reach that best of mountains called Asta.[370] For this, O bull among men, I think that the hour is come for the withdrawal (of the army). The warriors, who have all been tired and struck with panic, will never fight.

Having said this unto Drona that best of preceptors, Bhishma, that mighty car-warrior, caused thy army to be withdrawn. And then when the sun set, the withdrawal of both thy army and theirs took place, O sire, and twilight set in."

________________________________________

Footnotes

367. The Bombay reading 'Vegavattaram' is better. Literally, it means, 'capable of imparting a greater impetus.' To avoid such periphrasis I render it 'tougher'.

368. The sense is that all these were entirely shrouded by Arjuna's arrows.

369. The true reading is Charmanam and not Varmanam: also bhumipa and bhutale.

370. i.e., is about to set.

தமிழில் | In Tamil

மஹாபாரதத்தின் முக்கிய மனிதர்கள் வரும் பகுதிகள்

அகம்பனன் அகலிகை அகஸ்தியர் அகிருதவரணர் அக்ருதவ்ரணர் அக்னி அங்கதன் அங்காரபர்ணன் அங்கிரஸ் அசமஞ்சன் அசலன் அசுவினிகள் அஞ்சனபர்வன் அதிரதன் அத்புதன் அத்ரி அத்ரிசியந்தி அபிமன்யு அம்பரீஷன் அம்பா அம்பாலிகை அம்பிகை அம்பை அயோதா தௌம்யா அரிஷ்டநேமி அருணன் அருணி அருந்ததி அர்வாவசு அர்ஜுனன் அலம்பலன் அலம்புசன் அலம்புசை அலர்க்கன் அலாயுதன் அவிந்தியன் அவுர்வா அனுகம்பகன் அனுவிந்தன் அன்சுமான் அஷ்டகன் அஷ்டவக்கிரர் அஸ்மர் அஸ்வசேனன் அஸ்வத்தாமன் அஸ்வபதி அஹல்யை ஆங்கரிஷ்டன் ஆணிமாண்டவ்யர் ஆதிசேஷன் ஆத்ரேயர் ஆர்யகன் ஆர்ஷ்டிஷேணர் ஆஜகரர் ஆஸ்தீகர் இக்ஷ்வாகு இந்திரசேனன் இந்திரசேனை இந்திரத்யும்னன் இந்திரன் இந்திரஜித் இந்திரோதர் இராவான் {அரவான்} இல்வலன் உக்கிரசேனன் உக்தன் உக்ரசேனன் உசீநரன் உச்சைஸ்ரவஸ் உதங்கர் உதங்கா உதத்யர் உத்தமௌஜஸ் உத்தரன் உத்தரை உத்தவர் உத்தாலகர் உபமன்யு உபரிசரன் உபஸ்ருதி உமை உலூகன் உலூபி ஊர்வசி எலபத்திரன் ஏகதர் ஏகதன் ஏகலவ்யன் ஐராவதன் ஓகவதி ஔத்தாலகர் ஔத்தாலகி கங்கன் கங்கை கசன் கசியபர் கடோத்கசன் கணிகர் கண்வர் கதன் கத்ரு கந்தன் கபிலர் கபோதரோமன் கயன் கராளன் கருடன் கர்ணன் கலி கல்கி கல்மாஷபாதன் கவந்தன் கனகன் கஹோடர் காகமா காக்ஷிவத் காசியபர் காதி காந்தாரி காமதேனு காயத்ரி காயவ்யன் கார்க்கோடகன் கார்க்யர் கார்த்தவீரியார்ஜுனன் கார்த்திகை காலகவிருக்ஷீயர் காலகேயர் காலவர் காலன் காளி கிந்தமா கிரது கிரந்திகன் கிராதன் கிரிசன் கிரிடச்சி கிருதவர்மன் கிருதவீர்யன் கிருதாசி கிருபர் கிருபி கிருஷ்ணன் கிர்மீரன் கீசகர்கள் கீசகன் குசிகன் குணகேசி குணி-கர்க்கர் குண்டதாரன் குந்தி குந்திபோஜன் குபேரன் கும்பகர்ணன் குரு குரோதவாசர்கள் குவலாஸ்வன் கேசினி கேசின் கேதுவர்மன் கைகேயன் கைகேயி கைடபன் கோடிகன் கோமுகன் கௌசிகர் கௌசிகி கௌதமர் கௌதமன் கௌதமி க்ஷத்ரபந்து க்ஷேமதர்சின் க்ஷேமதூர்த்தி சகரன் சகாதேவன் சகுந்தலை சகுனி சக்திரி சக்ரதேவன் சங்கன் சசபிந்து சச்சி சஞ்சயன் சஞ்சயன் 1 சதயூபன் சதானீகன் சத்தியசேனன் சத்தியபாமா சத்தியர் சத்தியவதி சத்தியஜித் சத்யசேனன் சத்யபாமா சத்யவான் சத்ருஞ்சயன் சந்தனு சந்திரன் சமங்கர் சமீகர் சம்சப்தகர்கள் சம்பரன் சம்பா சம்பாகர் சம்பை சம்வர்ணன் சம்வர்த்தர் சரபன் சரஸ்வதி சர்மின் சர்மிஷ்டை சர்யாதி சலன் சல்லியன் சனத்சுஜாதர் சஹஸ்ரபத் சாகரன் சாண்டிலி சாண்டில்யர் சாத்யகி சாத்யர்கள் சாந்தை சாம்பன் சாம்யமணி சாரங்கத்வஜன் சாரஸ்வதர் சாரிசிரிகன் சாருதேஷ்ணன் சார்வாகன் சால்வன் சாவித்ரி சிகண்டி சிங்கசேனன் சிசுபாலன் சித்திரசேனன் சித்திரன் சித்திராங்கதை சித்ரகுப்தன் சித்ரவாஹனன் சிநி சிந்துத்வீபன் சிபி சியவணன் சியவனர் சிரிகாரின் சிரிங்கின் சிருஞ்சயன் சிவன் சீதை சுகர் சுகன்யா சுகுமாரி சுகேது சுக்ரது சுக்ரன் சுக்ரீவன் சுசர்மன் சுசோபனை சுதக்ஷிணன் சுதசோமன் சுதர்சனன் சுதர்மை சுதன்வான் சுதாமன் சுதேவன் சுதேஷ்ணை சுநந்தை சுந்தன் உபசுந்தன் சுபத்திரை சுப்ரதீகா சுமித்திரன் சுமுகன் சுரதன் சுரதை சுரபி சுருதகர்மன் சுருதசேனன் சுருதர்வன் சுருதர்வான் சுருதாயுதன் சுருதாயுஸ் சுருவாவதி சுலபை சுவர்ணஷ்டீவின் சுவாகா சுவேதகேது சுனந்தை சுனஸ்ஸகன் சுஷேணன் சுஹோத்திரன் சூதன்வான் சூரன் சூரியதத்தன் சூரியவர்மன் சூரியன் சூர்ப்பனகை சேகிதானன் சேதுகன் சேனஜித் சைகாவத்யர் சைப்யை சைரந்திரி சோமகன் சோமதத்தன் சௌதி சௌதியும்னி சௌனகர் தக்ஷகன் தக்ஷன் தண்டதாரன் தண்டன் தண்டி ததீசர் தத்தாத்ரேயர் தபதி தபஸ் தமயந்தி தமனர் தம்போத்பவன் தர்மதர்சனர் தர்மதேவன் தர்மத்வஜன் தர்மவியாதர் தர்மாரண்யர் தளன் தனு தாத்ரேயிகை தாரகன் தாருகன் தார்க்ஷ்யர் தாலப்யர் தியுமத்சேனன் திரஸதஸ்யு திரிசிரன் திரிதர் திரிஜடை திருதராஷ்டிரன் திருதவர்மன் திருஷ்டத்யும்னன் திரௌபதி திலீபன் திலோத்தமை திவோதாசன் தீர்க்கதமஸ் துச்சலை துச்சாசனன் துந்து துரியோதனன் துருபதன் துருபதன் புரோகிதர் துரோணர் துர்க்கை துர்மதன் துர்மர்ஷணன் துர்முகன் துர்வாசர் துர்ஜயன் துலாதாரன் துவஷ்டிரி துவாபரன் துவிதன் துஷ்கர்ணன் துஷ்யந்தன் தேவ தேவகி தேவசர்மன் தேவசேனா தேவசேனை தேவமதர் தேவயானி தேவராதன் தேவலர் தேவஸ்தானர் தேவாபி தௌமியர் நகுலன் நகுஷன் நமுசி நரகாசுரன் நரன் நளன் நளன்2 நாகன் நாசிகேதன் நாடீஜங்கன் நாரதர் நாராயணர்கள் நாராயணன் நிருகன் நிவாதகவசர்கள் நீலன் நைருதர்கள் பகதத்தன் பகர் பகன் பகீரதன் பங்காஸ்வனன் பசுஸகன் பஞ்சசிகர் பஞ்சசூடை பத்மநாபன் பத்மன் பத்ரகாளி பத்ரசாகன் பத்ரா பப்ருவாஹனன் பரசுராமர் பரதன் பரத்வாஜர் பராசரர் பராவசு பரிக்ஷித் பரீக்ஷித்1 பர்ணாதன் பர்வதர் பலராமன் பலன் பலி பலிதன் பாகுகன் பாணன் பாண்டியன் பாண்டு பானுமதி பானுமான் பாஹ்லீகர் பிங்களன் பிங்களை பிரகலாதன் பிரதர்த்தனன் பிரதிவிந்தியன் பிரதீபன் பிரத்யும்னன் பிரத்னஸ்வன் பிரமாதின் பிரம்மதத்தன் பிரம்மத்வாரா பிரம்மன் பிரம்மாதி பிராதிகாமின் பிருகதஸ்வர் பிருகத்யும்னன் பிருகு பிருது பிருந்தாரகன் பிருஹத்சேனை பிருஹத்பலன் பிருஹத்ரதன் பிருஹந்நளை பிருஹஸ்பதி பீமன் பீமன்1 பீஷ்மர் புரு புருரவஸ் புரோசனன் புலஸ்தியர் புலஹர் புலோமா புஷ்கரன் பூமாதேவி பூரி பூரிஸ்ரவஸ் பூஜனி போத்யர் பௌரவன் பௌரிகன் பௌலோமர் மங்கணகர் மங்கி மடன் மணிமான் மதங்கன் மதயந்தி மதிராக்ஷன் மது மதுகைடபர் மந்தபாலர் மந்தரை மயன் மருத்தன் மலயத்வஜன் மனு மஹாபிஷன் மஹிஷன் மஹோதரர் மாணிபத்ரன் மாதலி மாதவி மாத்ரி மாந்தாதா மாரீசன் மார்க்கண்டேயர் மாலினி மிருத்யு முகுந்தன் முசுகுந்தன் முத்கலர் முனிவர்பகன் மூகன் மேதாவி மேனகை மைத்ரேயர் யது யமன் யயவரர் யயாதி யவக்கிரீ யாதுதானி யாஜ்ஞவல்கியர் யுதாமன்யு யுதிஷ்டிரன் யுயுத்சு யுவனாஸ்வன் ரந்திதேவன் ராகு ராதை ராமன் ராவணன் ராஜதர்மன் ரிசீகர் ரிதுபர்ணன் ரிஷபர் ரிஷ்யசிருங்கர் ருக்மரதன் ருக்மி ருக்மிணி ருசங்கு ருசி ருத்திரன் ருரு ரேணுகன் ரேணுகை ரைப்பியர் ரோமபாதன் ரோஹிணி லக்ஷ்மணன் லட்சுமணன் லட்சுமி லபிதை லோகபாலர்கள் லோபாமுத்திரை லோமசர் லோமபாதன் லோமஹர்ஷனர் வசாதீயன் வசிஷ்டர் வசு வசுதேவர் வசுமனஸ் வசுமான் வசுஹோமன் வதான்யர் வந்தின் வருணன் வர்கா வஜ்ரவேகன் வஜ்ரன் வாசுகி வாதாபி வாமதேவர் வாயு வார்ஷ்ணேயன் வாலகில்யர் வாலி விகர்ணன் விசரக்கு விசாகன் விசித்திரவீரியன் விசோகன் விதுரன் விதுலை விந்தன் விபாண்டகர் விபாவசு விபீஷணன் விபுலர் வியாக்ரதத்தன் வியாசர் வியுஷிதஸ்வா விராடன் விருத்திரன் விருபாகஷன் விருஷகன் விருஷசேனன் விருஷதர்பன் விருஷபர்வன் விரோசனன் விவிங்சதி வினதை விஷ்ணு விஸ்வகர்மா விஸ்வாமித்ரர் வீதஹவ்யன் வீரத்யும்னன் வீரபத்ரன் வேதா வேனன் வைகர்த்தனன் வைசம்பாயனர் வைவஸ்வத மனு வைனியன் ஜடாசுரன் ஜடாயு ஜந்து ஜமதக்னி ஜரத்காரு ஜராசந்தன் ஜரிதை ஜரை ஜலசந்தன் ஜனகன் ஜனதேவன் ஜனபதி ஜனமேஜயன் ஜனமேஜயன் 1 ஜாம்பவதி ஜாரிதரி ஜாஜலி ஜிமூதன் ஜீவலன் ஜெயத்சேனன் ஜெயத்ரதன் ஜைகிஷவ்யர் ஜோதஸ்நாகாலி ஷாமந்தர் ஸனத்குமாரர் ஸுமனை ஸுவர்ச்சஸ் ஸ்கந்தன் ஸ்தாணு ஸ்தூணாகர்ணன் ஸ்யூமரஸ்மி ஸ்ரீ ஸ்ரீமதி ஸ்ரீமான் ஸ்வேதகி ஸ்வேதகேது ஸ்வேதன் ஹயக்ரீவன் ஹரிச்சந்திரன் ஹர்யஸ்வன் ஹனுமான் ஹாரீதர் ஹிடிம்பன் ஹிடிம்பை ஹிரண்யவர்மன் ஹோத்திரவாஹனர்