Sunday, January 07, 2001

The affection of Dhrishtadyumna on Bhima! | Bhishma-Parva-Section-077

(Bhishmavadha Parva -35)

Sanjaya said, "Thou hast, O king, in consequence of thy own fault, been overtaken by this calamity. O bull of Bharata's race, the faults which thou, O monarch, hadst seen in that unrighteous course of conduct (towards the Pandavas), were not seen by Duryodhana.

It was through thy fault, O king, that the match at dice had taken place. And it is through thy fault that this battle hath taken place with the Pandavas. Having committed a sin, do thou, therefore, reap the fruit of that sin of thine. One reapeth the fruit of acts perpetrated by one's own self. Do thou, therefore, O king, reap the fruit of thy own acts both here and hereafter. Therefore, O monarch, though overtaken by this calamity, be calm still, and listen, O sire, to the (account of the) battle as I recite it.

"The heroic Bhimasena, having with his sharp shafts broken thy mighty array, then came upon all the younger brothers of Duryodhana. The mighty Bhima, beholding Dussasana and Durvisaha and Dussaha and Durmada and Jaya, and Jayasena and Vikarna and Chitrasena and Sudarsana, and Charuchitra and Suvarman and Duskarna and Karna, and many other mighty car-warriors, excited with rage, of the Dhartarashtra host near enough to himself, penetrated into (thy) mighty array that was protected by Bhishma in that battle. Then, beholding him in their midst, all those warriors said, 'Ye kings, let us take this one's life'!--Thereupon that son of Pritha was surrounded by those cousins of his who were firmly resolved (to take his life).

And Bhima then resembled Surya himself of fierce splendour surrounded by the mighty planets of evil nature, at the time of the universal destruction. And although the son of Pandu was there in the very midst of the (Kaurava) array, yet fear entered not his heart, as it did not that of Indra while surrounded by the Danavas in the fierce battle of old between the celestials and the Asuras.

Then thousands of car-warriors armed with all weapons and fully prepared for battle overwhelmed his single self with terrible shafts. Thereupon the heroic Bhima, disregarding the sons of Dhritarashtra, slew in that conflict many foremost warriors (of the Kaurava army) fighting from cars or upon the back of elephants and steeds. And ascertaining the purpose harboured by those cousins of his who were bent upon his destruction, the mighty Bhima set his heart upon slaying them all. Then leaving his car and taking up his mace, the son of Pandu began to smite that very sea of Dhartarashtra troops.

"Then when Bhimasena thus penetrated the Dhartarashtra host, Dhrishtadyumna the son of Prishata, forsaking Drona (with whom he had been engaged), quickly proceeded to the spot where Suvala's son was stationed. That bull among men, baffling countless warriors of thy army, came upon the empty car of Bhimasena in that battle. .

And beholding in that conflict Visoka, the charioteer of Bhimasena, Dhrishtadyumna, O king, became exceedingly cheerless and almost deprived of his senses. With voice choked in tears, and sighing as he spoke, he asked Visoka, in grief, saying, 'Where is Bhima who is dear to me as my life itself?' Visoka then, joining his hands, replied unto Dhrishtadyumna saying, 'The mighty son of Pandu, endued with great strength, ordering me to wait for him here, hath alone penetrated into the Dhartarashtra host that resembleth the very ocean. That tiger among men very cheerfully said unto me these words--'Wait for me, O charioteer, restraining the steeds for a short space of time, that is, till I slay those that are bent upon my destruction.--Beholding then the mighty Bhima rushing mace in hand, all our troops (that supported him) became filled with delight. Then in this fierce and terrible battle, O prince, thy friend, breaking the mighty array (of the foe), hath penetrated into it.

Hearing these words of Visoka, Prishata's son Dhrishtadyumna, endued with great strength, said unto the charioteer these words on the field of battle. 'What need have I today of life itself, if forgetting my affection for the Pandavas, I forsake Bhima in battle? If I return today without Bhima, what will the Kshatriyas say of me? What will they say of me when they will learn that while I was on the field Bhima penetrated alone into the hostile array making a single opening in it? The gods with Indra at their head visit him with evil who, forsaking his comrades in battle, returneth home unhurt! The mighty Bhima again is my friend and kinsman. He is devoted to me, and I also am devoted to that slayer of foes. Therefore, I will go thither, whither Bhima hath gone. Behold me slaying the foe like Vasava slaying the Danavas.'

Having said this, the heroic Dhrishtadyumna, O Bharata, proceeded through the midst of the foe, along the tracks opened by Bhimasena and marked by elephants crushed with his mace. He then obtained sight of Bhimasena consuming the hostile ranks or felling Kshatriya warriors like the tempest devastating rows of trees. And car-warriors and horsemen and foot-soldiers and tuskers, while thus slaughtered by him, uttered loud cries of woe. And cries of ah and alas arose from thy troops, O sire, while they were slaughtered by the victorious Bhima accomplished in all moods of warfare. Then the Kaurava warriors all accomplished in arms, surrounding Vrikodara on all sides, fearlessly poured upon him their arrowy showers at the same time.

Then the mighty son of Prishata, beholding that foremost of all wielders of weapons, that celebrated hero, viz., the son of Pandu, thus attacked on all sides by fierce ranks of foes in close array, mangled with shafts, treading the field on foot, and vomiting the poison of his wrath, mace in hand and looking like the Destroyer himself at the hour of the universal dissolution, quickly approached him and comforted him by his presence. And taking him upon his car, and plucking the arrows off from all his limbs, and embracing him warmly, the high-souled son of Prishata comforted Bhimasena in the very midst of the foe.

Then thy son, in that terrible conflict, quickly coming up to his brothers, said unto them, 'This son of Drupada of wicked soul, is now united with Bhimasena. Let us all approach him together for slaying him. Let not the foe seek our ranks (for battle).' Hearing these words, the Dhartarashtras, thus urged on by the command of their eldest brother and unable to put up (with the foe), quickly rushed, with upraised weapons, for slaying Dhrishtadyumna like fierce comets at the hour of the universal dissolution.

Taking up their beautiful bows, those heroes, making the very earth shiver with the twang of their bowstring and the rattle of their car-wheels, showered shafts on Drupada's son, like the clouds covering the mountain-breast with torrents of rain. But that hero conversant with all modes of warfare, though thus struck with sharp arrows in that battle, did not waver.

On the other hand, that mighty car-warrior, the youthful son of Drupada, beholding those heroic sons of thine staying before him in battle and exerting themselves to their utmost being desirous of slaying them applied that fierce weapon called Pramohana and engaged with thy sons, O king, like Indra with the Danavas in battle.

Then those heroic warriors were deprived of their senses, their minds and strength afflicted by the Pramohana weapon. And the Kauravas fled away in all directions, with their steeds and elephants and cars, beholding those sons of thine deprived of their senses in a swoon like those whose hours had come. And at that time Drona, the foremost of all wielders of weapons, approaching Drupada, pierced him with three fierce shafts.

And that monarch then, O king, viz., Drupada, deeply pierced by Drona, left the battle, O Bharata, remembering his former hostility (with Bharadwaja's son). Thereupon Drona endued with great prowess having thus vanquished Drupada, blew his conch. And hearing the blare of his conch, all the Somakas were struck with fear. Then Drona, possessed of great energy, that foremost of all wielders of weapons, heard of thy sons being deprived of their senses in battle with the Pramohana weapon.

Then the son of Bharadwaja, desirous of rescuing the princes, speedily left that part of the field where he was and proceeded to the place where thy sons were. And that mighty bowman viz., Bharadwaja's son of great prowess, there beheld Dhrishtadyumna and Bhima careering through the field in that dreadful conflict. And that mighty car-warrior beheld thy sons deprived of their senses. Taking up then the weapon called Prajna, he neutralised the Pramohana weapon (that Dhrishtadyumna had shot). Then thy sons those mighty car-warriors, when their senses returned, once more proceeded to battle with Bhima and Prishata's son.

Then Yudhishthira, addressing his own troops said, 'Let twelve brave car-warriors cased in mail and headed by Subhadra's son, follow, to the utmost of their might, the track of Bhima and Prishata's son in battle. Let intelligence be had (of those two warriors). My heart is very uneasy.'

Thus ordered by the king, those heroes possessed of great prowess in battle and proud of their manliness, saying 'Yes,' all proceeded forward when the sun had reached the meridian. And those chastisers of foes then, viz., the Kaikeyas and the sons of Draupadi, and Dhrishtaketu of great prowess, supported by a large force and with Abhimanyu at their head, and disposing themselves in the array called Suchimukha,[405] penetrated into that car-division of the Dhartarashtras in battle.

And thy troops, O king, struck with the fear of Bhimasena and deprived of their senses by Dhrishtadyumna, were unable to resist (the rush of) those mighty bowmen headed by Abhimanyu. And they were quite helpless, like a lady in the streets. And those mighty bowmen with standards variegated with gold cutting through (the Kaurava ranks), proceeded with great speed for rescuing Dhrishtadyumna and Vrikodara.

And the latter, beholding those mighty bowmen headed by Abhimanyu, became filled with delight and continued to smite down thy ranks. And the heroic prince of Panchala, viz., the son of Prishata, seeing meanwhile his preceptor advancing towards him with great speed, no longer wished to compass the death of thy sons. Causing Vrikodara then to be taken up on the car of the king of the Kaikeyas, he rushed in great wrath against Drona accomplished in arrow and all weapons.

And that slayer of foes, viz., the valiant son of Bharadwaja, excited with rage, cut off with a broad-headed shaft the bow of Prishata's son who was rushing towards him with impetuosity. And remembering the bread he had eaten of his master and desirous of doing good to Duryodhana, he also sped hundreds of shafts after Prishata's son.

Then that slayer of hostile heroes, viz., the son of Prishata, taking up another bow, pierced Drona with seventy shafts whetted on stone and furnished with wings of gold. Then that grinder of foes, viz., Drona, once more cut off his bow, and despatched his four steeds to Yama's abode with four excellent arrows, and also slew his charioteer, O Bharata, with a broad-headed shaft.

Then that mighty car-warrior of strong arms, viz., Dhrishtadyumna, quickly descending from that car whose steeds had been slain, ascended the great car of Abhimanyu. Then Drona caused the Pandava army consisting of cars, elephants, and steeds, to tremble, in the very sight of Bhimasena and the intelligent son of Prishata. Beholding then that army thus broken by Drona of immeasurable energy, all those mighty car-warriors were incapable of checking its flight. And that army, thus slaughtered by Drona with his sharp shafts, began to move in eddies there, like the agitated sea. And beholding the (Pandava) army in that condition, thy troops were filled with delight. And seeing the preceptor excited with rage and thus consuming the ranks of the foe, all thy warriors, O Bharata, set up loud shouts and uttered exclamations in praise of Drona."



405. Suchimukha is literally "needle-mouthed." It is a wedge-like column with the thin or pointed end turned towards the side of the enemy.

தமிழில் | In Tamil

மஹாபாரதத்தின் முக்கிய மனிதர்கள் வரும் பகுதிகள்

அகம்பனன் அகலிகை அகஸ்தியர் அகிருதவரணர் அக்ருதவ்ரணர் அக்னி அங்கதன் அங்காரபர்ணன் அங்கிரஸ் அசமஞ்சன் அசலன் அசுவினிகள் அஞ்சனபர்வன் அதிரதன் அத்புதன் அத்ரி அத்ரிசியந்தி அபிமன்யு அம்பரீஷன் அம்பா அம்பாலிகை அம்பிகை அம்பை அயோதா தௌம்யா அரிஷ்டநேமி அருணன் அருணி அருந்ததி அர்வாவசு அர்ஜுனன் அலம்பலன் அலம்புசன் அலம்புசை அலர்க்கன் அலாயுதன் அவிந்தியன் அவுர்வா அனுகம்பகன் அனுவிந்தன் அன்சுமான் அஷ்டகன் அஷ்டவக்கிரர் அஸ்மர் அஸ்வசேனன் அஸ்வத்தாமன் அஸ்வபதி அஹல்யை ஆங்கரிஷ்டன் ஆணிமாண்டவ்யர் ஆதிசேஷன் ஆத்ரேயர் ஆர்யகன் ஆர்ஷ்டிஷேணர் ஆஜகரர் ஆஸ்தீகர் இக்ஷ்வாகு இந்திரசேனன் இந்திரசேனை இந்திரத்யும்னன் இந்திரன் இந்திரஜித் இந்திரோதர் இராவான் {அரவான்} இல்வலன் உக்கிரசேனன் உக்தன் உக்ரசேனன் உசீநரன் உச்சைஸ்ரவஸ் உதங்கர் உதங்கா உதத்யர் உத்தமௌஜஸ் உத்தரன் உத்தரை உத்தவர் உத்தாலகர் உபமன்யு உபரிசரன் உபஸ்ருதி உமை உலூகன் உலூபி ஊர்வசி எலபத்திரன் ஏகதர் ஏகதன் ஏகலவ்யன் ஐராவதன் ஓகவதி ஔத்தாலகர் ஔத்தாலகி கங்கன் கங்கை கசன் கசியபர் கடோத்கசன் கணிகர் கண்வர் கதன் கத்ரு கந்தன் கபிலர் கபோதரோமன் கயன் கராளன் கருடன் கர்ணன் கலி கல்கி கல்மாஷபாதன் கவந்தன் கனகன் கஹோடர் காகமா காக்ஷிவத் காசியபர் காதி காந்தாரி காமதேனு காயத்ரி காயவ்யன் கார்க்கோடகன் கார்க்யர் கார்த்தவீரியார்ஜுனன் கார்த்திகை காலகவிருக்ஷீயர் காலகேயர் காலவர் காலன் காளி கிந்தமா கிரது கிரந்திகன் கிராதன் கிரிசன் கிரிடச்சி கிருதவர்மன் கிருதவீர்யன் கிருதாசி கிருபர் கிருபி கிருஷ்ணன் கிர்மீரன் கீசகர்கள் கீசகன் குசிகன் குணகேசி குணி-கர்க்கர் குண்டதாரன் குந்தி குந்திபோஜன் குபேரன் கும்பகர்ணன் குரு குரோதவாசர்கள் குவலாஸ்வன் கேசினி கேசின் கேதுவர்மன் கைகேயன் கைகேயி கைடபன் கோடிகன் கோமுகன் கௌசிகர் கௌசிகி கௌதமர் கௌதமன் கௌதமி க்ஷத்ரபந்து க்ஷேமதர்சின் க்ஷேமதூர்த்தி சகரன் சகாதேவன் சகுந்தலை சகுனி சக்திரி சக்ரதேவன் சங்கன் சசபிந்து சச்சி சஞ்சயன் சஞ்சயன் 1 சதயூபன் சதானீகன் சத்தியசேனன் சத்தியபாமா சத்தியர் சத்தியவதி சத்தியஜித் சத்யசேனன் சத்யபாமா சத்யவான் சத்ருஞ்சயன் சந்தனு சந்திரன் சமங்கர் சமீகர் சம்சப்தகர்கள் சம்பரன் சம்பா சம்பாகர் சம்பை சம்வர்ணன் சம்வர்த்தர் சரபன் சரஸ்வதி சர்மின் சர்மிஷ்டை சர்யாதி சலன் சல்லியன் சனத்சுஜாதர் சஹஸ்ரபத் சாகரன் சாண்டிலி சாண்டில்யர் சாத்யகி சாத்யர்கள் சாந்தை சாம்பன் சாம்யமணி சாரங்கத்வஜன் சாரஸ்வதர் சாரிசிரிகன் சாருதேஷ்ணன் சார்வாகன் சால்வன் சாவித்ரி சிகண்டி சிங்கசேனன் சிசுபாலன் சித்திரசேனன் சித்திரன் சித்திராங்கதை சித்ரகுப்தன் சித்ரவாஹனன் சிநி சிந்துத்வீபன் சிபி சியவணன் சியவனர் சிரிகாரின் சிரிங்கின் சிருஞ்சயன் சிவன் சீதை சுகர் சுகன்யா சுகுமாரி சுகேது சுக்ரது சுக்ரன் சுக்ரீவன் சுசர்மன் சுசோபனை சுதக்ஷிணன் சுதசோமன் சுதர்சனன் சுதர்மை சுதன்வான் சுதாமன் சுதேவன் சுதேஷ்ணை சுநந்தை சுந்தன் உபசுந்தன் சுபத்திரை சுப்ரதீகா சுமித்திரன் சுமுகன் சுரதன் சுரதை சுரபி சுருதகர்மன் சுருதசேனன் சுருதர்வன் சுருதர்வான் சுருதாயுதன் சுருதாயுஸ் சுருவாவதி சுலபை சுவர்ணஷ்டீவின் சுவாகா சுவேதகேது சுனந்தை சுனஸ்ஸகன் சுஷேணன் சுஹோத்திரன் சூதன்வான் சூரன் சூரியதத்தன் சூரியவர்மன் சூரியன் சூர்ப்பனகை சேகிதானன் சேதுகன் சேனஜித் சைகாவத்யர் சைப்யை சைரந்திரி சோமகன் சோமதத்தன் சௌதி சௌதியும்னி சௌனகர் தக்ஷகன் தக்ஷன் தண்டதாரன் தண்டன் தண்டி ததீசர் தத்தாத்ரேயர் தபதி தபஸ் தமயந்தி தமனர் தம்போத்பவன் தர்மதர்சனர் தர்மதேவன் தர்மத்வஜன் தர்மவியாதர் தர்மாரண்யர் தளன் தனு தாத்ரேயிகை தாரகன் தாருகன் தார்க்ஷ்யர் தாலப்யர் தியுமத்சேனன் திரஸதஸ்யு திரிசிரன் திரிதர் திரிஜடை திருதராஷ்டிரன் திருதவர்மன் திருஷ்டத்யும்னன் திரௌபதி திலீபன் திலோத்தமை திவோதாசன் தீர்க்கதமஸ் துச்சலை துச்சாசனன் துந்து துரியோதனன் துருபதன் துருபதன் புரோகிதர் துரோணர் துர்க்கை துர்மதன் துர்மர்ஷணன் துர்முகன் துர்வாசர் துர்ஜயன் துலாதாரன் துவஷ்டிரி துவாபரன் துவிதன் துஷ்கர்ணன் துஷ்யந்தன் தேவ தேவகி தேவசர்மன் தேவசேனா தேவசேனை தேவமதர் தேவயானி தேவராதன் தேவலர் தேவஸ்தானர் தேவாபி தௌமியர் நகுலன் நகுஷன் நமுசி நரகாசுரன் நரன் நளன் நளன்2 நாகன் நாசிகேதன் நாடீஜங்கன் நாரதர் நாராயணர்கள் நாராயணன் நிருகன் நிவாதகவசர்கள் நீலன் நைருதர்கள் பகதத்தன் பகர் பகன் பகீரதன் பங்காஸ்வனன் பசுஸகன் பஞ்சசிகர் பஞ்சசூடை பத்மநாபன் பத்மன் பத்ரகாளி பத்ரசாகன் பத்ரா பப்ருவாஹனன் பரசுராமர் பரதன் பரத்வாஜர் பராசரர் பராவசு பரிக்ஷித் பரீக்ஷித்1 பர்ணாதன் பர்வதர் பலராமன் பலன் பலி பலிதன் பாகுகன் பாணன் பாண்டியன் பாண்டு பானுமதி பானுமான் பாஹ்லீகர் பிங்களன் பிங்களை பிரகலாதன் பிரதர்த்தனன் பிரதிவிந்தியன் பிரதீபன் பிரத்யும்னன் பிரத்னஸ்வன் பிரமாதின் பிரம்மதத்தன் பிரம்மத்வாரா பிரம்மன் பிரம்மாதி பிராதிகாமின் பிருகதஸ்வர் பிருகத்யும்னன் பிருகு பிருது பிருந்தாரகன் பிருஹத்சேனை பிருஹத்பலன் பிருஹத்ரதன் பிருஹந்நளை பிருஹஸ்பதி பீமன் பீமன்1 பீஷ்மர் புரு புருரவஸ் புரோசனன் புலஸ்தியர் புலஹர் புலோமா புஷ்கரன் பூமாதேவி பூரி பூரிஸ்ரவஸ் பூஜனி போத்யர் பௌரவன் பௌரிகன் பௌலோமர் மங்கணகர் மங்கி மடன் மணிமான் மதங்கன் மதயந்தி மதிராக்ஷன் மது மதுகைடபர் மந்தபாலர் மந்தரை மயன் மருத்தன் மலயத்வஜன் மனு மஹாபிஷன் மஹிஷன் மஹோதரர் மாணிபத்ரன் மாதலி மாதவி மாத்ரி மாந்தாதா மாரீசன் மார்க்கண்டேயர் மாலினி மிருத்யு முகுந்தன் முசுகுந்தன் முத்கலர் முனிவர்பகன் மூகன் மேதாவி மேனகை மைத்ரேயர் யது யமன் யயவரர் யயாதி யவக்கிரீ யாதுதானி யாஜ்ஞவல்கியர் யுதாமன்யு யுதிஷ்டிரன் யுயுத்சு யுவனாஸ்வன் ரந்திதேவன் ராகு ராதை ராமன் ராவணன் ராஜதர்மன் ரிசீகர் ரிதுபர்ணன் ரிஷபர் ரிஷ்யசிருங்கர் ருக்மரதன் ருக்மி ருக்மிணி ருசங்கு ருசி ருத்திரன் ருரு ரேணுகன் ரேணுகை ரைப்பியர் ரோமபாதன் ரோஹிணி லக்ஷ்மணன் லட்சுமணன் லட்சுமி லபிதை லோகபாலர்கள் லோபாமுத்திரை லோமசர் லோமபாதன் லோமஹர்ஷனர் வசாதீயன் வசிஷ்டர் வசு வசுதேவர் வசுமனஸ் வசுமான் வசுஹோமன் வதான்யர் வந்தின் வருணன் வர்கா வஜ்ரவேகன் வஜ்ரன் வாசுகி வாதாபி வாமதேவர் வாயு வார்ஷ்ணேயன் வாலகில்யர் வாலி விகர்ணன் விசரக்கு விசாகன் விசித்திரவீரியன் விசோகன் விதுரன் விதுலை விந்தன் விபாண்டகர் விபாவசு விபீஷணன் விபுலர் வியாக்ரதத்தன் வியாசர் வியுஷிதஸ்வா விராடன் விருத்திரன் விருபாகஷன் விருஷகன் விருஷசேனன் விருஷதர்பன் விருஷபர்வன் விரோசனன் விவிங்சதி வினதை விஷ்ணு விஸ்வகர்மா விஸ்வாமித்ரர் வீதஹவ்யன் வீரத்யும்னன் வீரபத்ரன் வேதா வேனன் வைகர்த்தனன் வைசம்பாயனர் வைவஸ்வத மனு வைனியன் ஜடாசுரன் ஜடாயு ஜந்து ஜமதக்னி ஜரத்காரு ஜராசந்தன் ஜரிதை ஜரை ஜலசந்தன் ஜனகன் ஜனதேவன் ஜனபதி ஜனமேஜயன் ஜனமேஜயன் 1 ஜாம்பவதி ஜாரிதரி ஜாஜலி ஜிமூதன் ஜீவலன் ஜெயத்சேனன் ஜெயத்ரதன் ஜைகிஷவ்யர் ஜோதஸ்நாகாலி ஷாமந்தர் ஸனத்குமாரர் ஸுமனை ஸுவர்ச்சஸ் ஸ்கந்தன் ஸ்தாணு ஸ்தூணாகர்ணன் ஸ்யூமரஸ்மி ஸ்ரீ ஸ்ரீமதி ஸ்ரீமான் ஸ்வேதகி ஸ்வேதகேது ஸ்வேதன் ஹயக்ரீவன் ஹரிச்சந்திரன் ஹர்யஸ்வன் ஹனுமான் ஹாரீதர் ஹிடிம்பன் ஹிடிம்பை ஹிரண்யவர்மன் ஹோத்திரவாஹனர்